Nierstenen symptomen: zo herken je ze

Informatie, geen medisch advies. Twijfel je of heb je veel klachten? Bel je huisarts. Bij spoed: huisartsenpost of 112 (België: 1733 of 112).

Plotseling hevige pijn in je zij, misselijk, en je kunt niet stilzitten? Dan kan het een niersteen zijn. Op deze pagina lees je welke klachten bij nierstenen horen, waar de pijn zit en wat het nog meer kan zijn. En vooral: wanneer je meteen hulp moet zoeken.

Bron alarmsignalen: EAU, 2026 (§3.4.2 en tabel 3.3); NHG.

De belangrijkste symptomen van nierstenen

Veel nierstenen geven helemaal geen klachten. De meeste zijn zo klein dat je ze gewoon uitplast (Nierstichting, 2025). Klachten krijg je pas als een steen vast komt te zitten. Dat gebeurt meestal in de urineleider: het dunne buisje tussen je nier en je blaas (ook wel ureter genoemd).

Checklist: klachten die passen bij een niersteen

Klacht	Hoe het voelt
Koliekpijn	Plotseling, heel heftig, in golven, in je zij of onderbuik
Onrust	Je kunt niet stil zitten of liggen
Misselijkheid en overgeven	Vaak samen met de pijngolven
Zweten	Door de heftige pijn
Bloed in je plas	Roze plas, of alleen te zien bij onderzoek
Plasklachten	Vaker moeten plassen, als de steen bij de blaas komt

Bronnen: Thuisarts; Nierstichting (2025).

Koliekpijn: golvend, in de flank, uitstralend naar de lies

De bekendste klacht is een koliek: een aanval van heel erge pijn. Je krijgt opeens veel pijn in je zij (flank) of onderin je buik. De pijn komt in golven (Thuisarts).

Dat komt doordat de urineleider steeds samenknijpt om de steen naar de blaas te duwen. Elke keer dat hij knijpt, voel je een golf van pijn. Stopt het knijpen even, dan is de pijn ook even weg (Thuisarts). De pijn kan uitstralen naar je lies en onderbuik (Nierstichting, 2025).

Bewegingsdrang en onrust

Tijdens een pijngolf lukt het je niet om stil te zitten of stil te liggen (Thuisarts). Je blijft draaien of rondlopen. Huisartsen zien die bewegingsdrang als een belangrijk kenmerk (NHG).

Misselijkheid en braken

Je kunt erg misselijk zijn en overgeven (Thuisarts). Daarom krijg je pijnstillers vaak als prik of zetpil, en niet als pil om te slikken (Thuisarts).

Bloed in de urine

Door de steen kan er een beetje bloed in je plas komen. Meestal zie je het niet zelf, maar wel bij onderzoek van je plas. Soms kleurt je plas roze (Thuisarts). Geen bloed gevonden? Dan is een niersteen minder waarschijnlijk, maar niet uitgesloten (NHG).

Is je urine roze, rood of bruin? Bel dan je huisarts. Bloed in je plas kan ook andere oorzaken hebben (Thuisarts – bloed in urine).

Plasklachten: vaak, aandrang, pijn, niet kunnen plassen

Vaker moeten plassen of aandrang: als het steentje bij je blaas komt, voel je misschien vaker dat je moet plassen (Thuisarts).
Pijn bij het plassen: bel je huisarts (Thuisarts). Het kan ook op een infectie wijzen.
(Bijna) niet meer plassen: dit is een alarmsignaal. Dan kan de urine er misschien niet uit. Dat moet snel bekeken worden (EAU, 2026).

Waar zit de pijn?

Je nieren zitten hoog in je linker- en rechterzij, aan de kant van je rug (Thuisarts). De pijn volgt de steen:

Steen bij de nier: pijn hoog in je zij of onderrug.
Steen in de urineleider: de pijn schuift langzaam op naar je onderbuik. Dat komt doordat het steentje van je nier naar je blaas doorschuift (Thuisarts).
Steen bij de blaas: pijn laag in je buik of lies, en vaker moeten plassen.

[Afbeelding: nier → urineleider → blaas, met de pijnplek die met de steen meeschuift. Alt-tekst: “Waar zit de pijn bij nierstenen: van de zij naar de onderbuik en lies”.]

Meestal heb je pijn aan één kant. De pijn kan uitstralen naar je lies of geslachtsdelen.

Symptomen bij vrouwen

Vrouwen hebben dezelfde klachten als mannen. Maar de pijn in je onderbuik kan lijken op andere klachten, zoals een blaasontsteking of buikpijn van je eierstokken. Ben je misschien zwanger en heb je plots hevige buikpijn? Bel dan meteen je huisarts. Een zwangerschap buiten de baarmoeder kan op een niersteen lijken (NHG). Lees meer over nierstenen bij vrouwen.

Symptomen bij mannen

Bij mannen kan de pijn uitstralen naar de lies, de balzak of de penis. Ben je ouder dan 50 en heb je plots hevige pijn in je buik of rug? Een scheurende verwijding van de grote buikslagader kan op een niersteen lijken (NHG). Bel dan direct je huisarts of 112. Lees meer over nierstenen bij mannen.

Vage klachten en nierstenen zonder pijn

Je kunt een niersteen hebben zonder dat je iets merkt (Thuisarts). Soms geeft een steen alleen een zeurende pijn in je zij in plaats van een heftige aanval (Nierstichting, 2025). Lees meer over vage klachten bij nierstenen.

Darmklachten? Misselijkheid en overgeven horen bij een koliek. Wij vonden in de richtlijnen geen andere darmklachten die typisch zijn voor nierstenen. Heb je vooral darmklachten, laat dan door je huisarts kijken wat er aan de hand is.

Symptomen van niergruis

Niergruis zijn heel kleine steentjes. Die plas je meestal uit zonder klachten (Nierstichting, 2025). Soms zie je korreltjes in je plas of in het zeefje. Na vergruizen kan het uitplassen van gruis wat pijn doen, en kan er bloed in je urine zitten (Nierstichting, 2025). Lees meer over niergruis.

Pijn na het uitplassen: normaal of niet?

Meestal stoppen de pijngolven als het steentje in je blaas is gekomen. Een paar dagen later plas je de steen uit. Soms gebeurt dat pas na een paar weken. Dat doet meestal geen pijn, omdat de plasbuis (in België: urinebuis) wijder is dan de urineleider (Thuisarts).

Heb je nog pijn nadat de steen eruit is? Misschien zit er nog een steentje. Bel je huisarts als je pijnstillers niet genoeg helpen, als je koorts krijgt of pijn hebt bij het plassen (Thuisarts). Ongeveer 1 week na de pijnaanval ga je op controle bij je huisarts, ook als je geen klachten meer hebt. Neem een potje plas mee, en het steentje als je het hebt opgevangen (Thuisarts, 2026).

Is het een niersteen of iets anders?

Pijn in je buik of zij kan veel oorzaken hebben. Huisartsen denken onder andere aan (NHG):

Mogelijke oorzaak	Waar kan het op lijken
Galstenen	Pijnaanvallen in je bovenbuik
Blindedarmontsteking	Buikpijn die erger wordt
Nierbekkenontsteking	Pijn in je zij of rug, met koorts en plasklachten (Thuisarts)
Blaasontsteking	Branderig plassen en vaak moeten plassen
Zwangerschap buiten de baarmoeder	Plotselinge pijn in de onderbuik bij vrouwen
Verwijde, lekkende buikslagader	Plotselinge pijn in buik of rug, vooral bij mannen boven de 50

Gal- of nierstenen? Bij een niersteen zit de pijn vaak in je zij en schuift hij naar je lies. Je kunt niet stil liggen en er zit vaak bloed in je plas (NHG; Thuisarts). Zeker weten doet alleen een arts, met onderzoek van je urine en soms een echo. Stel dus niet zelf de diagnose.

Gewone rugpijn? Rugpijn en niersteenpijn kunnen op elkaar lijken. Twijfel je, of heb je heel veel pijn? Bel je huisarts.

Pijnstilling bij nierstenen

Bij een pijnaanval door een niersteen krijg je meestal ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's). Vaak eerst als prik, daarna als zetpil (Thuisarts). Ze werken goed bij koliekpijn (EAU, 2026). Maar niet iedereen mag ze gebruiken, bijvoorbeeld niet altijd als je een nierziekte hebt (Nierstichting, 2025).

Gebruik pijnstillers volgens de bijsluiter of het advies van je huisarts of apotheker. Helpen ze niet genoeg? Bel dan je huisarts (Thuisarts).

Tijdens een pijnaanval mag je gewoon eten en drinken. Drink zoals je gewend bent: ongeveer 1,5 tot 2 liter per dag. Extra veel drinken is niet nodig. Het laat de steen niet sneller komen (Thuisarts, 2026; NHG). Meer tips: niersteenaanval: wat moet je nu doen?

Wanneer direct hulp zoeken?

Bron alarmsignalen: EAU, 2026 (§3.4.2 en tabel 3.3); NHG.

Maak binnen een paar dagen een afspraak als je voor het eerst denkt dat je een niersteen hebt, als je roze, rode of bruine plas hebt, of als je vaker stenen hebt.

Veelgestelde vragen

Hoe voelt een niersteen?

Als plotselinge, heel erge pijn in golven, in je zij of onderbuik. Je kunt niet stilzitten en bent vaak misselijk. De pijn kan heel heftig zijn.

Waar heb je pijn bij nierstenen?

Meestal in je zij of onderrug, aan één kant. De pijn kan uitstralen naar je lies en onderbuik. Hij verplaatst zich als het steentje richting blaas schuift (Thuisarts).

Kun je nierstenen hebben zonder pijn?

Ja. Veel mensen hebben nierstenen zonder het te weten. Kleine steentjes plas je vaak uit zonder klachten (Nierstichting, 2025).

Waarom moet je vaak plassen bij nierstenen?

Als het steentje dicht bij je blaas komt, prikkelt het de blaas. Dan voel je vaker dat je moet plassen (Thuisarts). Heb je pijn bij het plassen of koorts, bel dan je huisarts.

Heb je nog pijn nadat de steen is uitgeplast?

Meestal niet: het uitplassen zelf doet vaak geen pijn (Thuisarts). Houd je pijn, krijg je koorts of pijn bij het plassen? Bel dan je huisarts.

Bronnen

NHG. NHG-Standaard Urinesteenlijden (M63). https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/urinesteenlijden. Geraadpleegd op 17-10-2026.
Thuisarts.nl. Ik heb een pijnaanval door een niersteen. Laatst gewijzigd 28-07-2026. https://www.thuisarts.nl/niersteen/ik-heb-pijnaanval-door-niersteen. Geraadpleegd op 17-10-2026.
Thuisarts.nl. Ik heb bloed in mijn urine. https://www.thuisarts.nl/bloed-in-urine/ik-heb-bloed-in-urine. Geraadpleegd op 17-10-2026.
Thuisarts.nl. Ik heb een nierbekkenontsteking. https://www.thuisarts.nl/nierbekken-ontsteking/ik-heb-nierbekken-ontsteking. Geraadpleegd op 17-10-2026.
Nierstichting. Nierstenen. Update 25-04-2025. https://nierstichting.nl/alles-over-nieren/nierziekten/nierstenen. Geraadpleegd op 17-10-2026.
EAU. Guidelines on Urolithiasis. 2026. https://uroweb.org/guidelines/urolithiasis. Geraadpleegd op 17-10-2026.
EAU. Guidelines on Urolithiasis. 2026. §3.4.2 (sepsis en/of anurie bij verstopte nier) en tabel 3.3. https://uroweb.org/guidelines/urolithiasis/chapter/guidelines. Geraadpleegd op 17-10-2026.