Niersteen uitplassen versnellen: wat werkt echt?

Heb je een niersteen? Dan wil je vooral één ding: dat hij er zo snel mogelijk uit is. Dat snappen we. De pijn kan heftig zijn, en wachten is zwaar. Op internet lees je veel tips: bier drinken, citroensap, springen, traplopen. Maar wat werkt echt? In dit artikel lees je eerlijk wat bekend is uit onderzoek en richtlijnen. Meer algemene uitleg vind je op onze pagina over nierstenen.

Kort gezegd: de meeste kleine stenen komen vanzelf naar buiten, meestal binnen een paar weken. De pijnaanvallen stoppen vaak al na een paar uur of dagen (Thuisarts, 2026). Er is geen huismiddel dat dit bewezen versnelt. Wat wel helpt: goede pijnstilling, gewoon blijven drinken zoals je gewend bent, en soms een medicijn van de dokter (tamsulosine).

Bron alarmsignalen: EAU, 2026 (§3.4.2 en tabel 3.3); NHG.

Kort antwoord: wat helpt echt om een niersteen uit te plassen?

Hoe lang duurt het uitplassen van een niersteen?

Meestal komt een steen binnen ongeveer 17 dagen naar buiten, maar het kan 6 tot 29 dagen duren (EAU, 2026). Kleine steentjes komen vaak sneller: gemiddeld 1 tot 2 weken. Bij stenen van 4 millimeter of groter duurt het gemiddeld ruim 3 weken (Miller en Kane, 1999).

De kans dat een steen vanzelf komt, hangt af van hoe groot de steen is en waar hij zit. Volgens de Europese richtlijn voor urologen (EAU, 2026):

Bij grotere stenen wordt de kans snel kleiner. In een onderzoek met 172 mensen kwam ongeveer 1 op de 4 stenen groter dan 9 millimeter vanzelf naar buiten (Coll e.a., 2002). Bij zulke stenen kijkt de uroloog vaak naar een behandeling.

Kan een steen van 6 mm vanzelf uitplassen? Ja, dat kan. In het onderzoek van Coll kwam ongeveer 6 op de 10 stenen van 5 tot 7 millimeter vanzelf (Coll e.a., 2002). Zit hij laag in de urineleider, dan is de kans groter.

Weet je niet hoe groot je steen is? Dat is normaal. Vaak is er (nog) geen echo of CT-scan gemaakt. Lees meer over grootte en plaats van een niersteen.

Ongeveer 1 week na de pijnaanval ga je op controle bij je huisarts, ook als je geen klachten meer hebt. Neem een potje plas mee, en het steentje als je het hebt opgevangen (Thuisarts, 2026). Pijn weg betekent niet altijd dat de steen eruit is.

Wat je zelf kunt doen

Voldoende drinken, maar niet extreem veel

Tijdens een pijnaanval mag je gewoon eten en drinken. Drink zoals je gewend bent: ongeveer 1,5 tot 2 liter per dag. Extra veel drinken is niet nodig. Het laat de steen niet sneller komen (Thuisarts, 2026; NHG). Na de aanval is ruim drinken wel belangrijk om nieuwe stenen te voorkomen.

Heb je een niersteen gehad? Drink dan elke dag ruim: 2,5 tot 3 liter, verdeeld over de dag. Dan plas je ongeveer 2 tot 2,5 liter (EAU, 2026; Nierstichting). Moet je minder drinken van je arts, bijvoorbeeld bij hart- of nierfalen? Volg dan zijn of haar advies.

Bewegen en wandelen

Veel mensen met een niersteen kunnen niet stilzitten van de pijn. Rondlopen voelt dan vaak prettiger. Dat mag gerust.

Maar versnelt bewegen het uitplassen? Daar is geen goed bewijs voor (geen bewijs uit goed onderzoek). Beweeg dus als het goed voelt, maar forceer niets.

Pijnstilling op vaste tijden (via je arts)

Pijnstilling laat de steen niet sneller komen, maar maakt het wachten wel draaglijk. Bij een niersteen werken ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's) meestal het best (Thuisarts; Nierstichting, 2025). Vaak krijg je eerst een prik en daarna zetpillen. Zetpillen werken beter dan pillen als je misselijk bent (Thuisarts). Gebruik ze op vaste tijden, zodat de pijn wegblijft (Thuisarts).

Belangrijk:

• Gebruik pijnstillers volgens de bijsluiter of het advies van je huisarts of apotheker.
• Ontstekingsremmers zijn niet voor iedereen geschikt, bijvoorbeeld niet altijd bij nierziekte (Nierstichting, 2025). Overleg daarom altijd met je huisarts.
• Helpen je pijnstillers niet genoeg? Bel dan je huisarts (Thuisarts).

Een warme kruik kan prettig voelen. Dat is geen behandeling.

Stoelgang

Pijnstillers en weinig bewegen kunnen je stoelgang beïnvloeden. Wij vonden geen onderzoek dat een zachte stoelgang het uitplassen versnelt. Merk je dat je verstopt raakt, bespreek dat dan met je huisarts of apotheker.

Medicatie die helpt: tamsulosine

Er is één medicijn waarvan onderzoek laat zien dat het kan helpen: tamsulosine. Dit is een alfablokker. Het ontspant de spieren in de urineleider. Artsen noemen dit medicamenteuze expulsietherapie.

Wat zegt de richtlijn?

• Het is een optie bij stenen van 5 tot 10 mm laag in de urineleider (EAU, 2026).
• Tamsulosine is eigenlijk voor prostaatklachten bedoeld. Bij nierstenen is het off-label gebruik.
• Mogelijke bijwerkingen zijn duizeligheid, minder of geen zaadlozing, en soms een lage bloeddruk bij opstaan. Word je duizelig, ga dan even liggen. Moet je binnenkort aan je ogen worden geopereerd (staar of glaucoom)? Vertel dan aan je oogarts dat je tamsulosine gebruikt of hebt gebruikt (Farmacotherapeutisch Kompas).
• In Nederland kan je huisarts tamsulosine ook kort voorschrijven na een pijnaanval, als nog niet bekend is hoe groot de steen is (NHG; Farmacotherapeutisch Kompas).
• Je huisarts bespreekt de voor- en nadelen met je (NHG; Thuisarts).

Tamsulosine krijg je alleen op recept. Dat geldt in Nederland én in België: je krijgt het van je huisarts of uroloog. Gebruik het nooit zonder overleg, en ook niet van iemand anders.

Fabels: wat werkt níet?

Bier drinken Er is geen onderzoek dat laat zien dat bier een steen sneller laat komen. Alcohol gaat slecht samen met pijnstillers. Water is de beste keuze. Advies: niet doen.

Citroensap-kuren Citroen bevat citraat. De Nierstichting adviseert citrusfruit bij calciumoxalaatstenen, om nieuwe stenen te voorkomen (Nierstichting, 2025). Maar er is geen bewijs dat citroensap een steen die vastzit oplost of sneller laat komen.

Springen of traplopen Je leest vaak dat je de steen “los kunt schudden”. Daar is geen bewijs uit goed onderzoek voor. Forceer niets als je pijn hebt.

'Oma weet raad': appelazijn, olijfolie met citroen, kruidenthee, nierkuren Niet onderzocht, of geen bewijs. Pas op met dure “kuren” of supplementen die beloven dat ze nierstenen oplossen. Die claim klopt niet.

Cranberry Cranberry wordt vaak genoemd bij blaasproblemen. Er is geen bewijs dat het helpt om een niersteen uit te plassen.

Seks Eén klein Turks onderzoek bij 75 mensen vond dat seks een steen laag in de urineleider sneller liet komen. Dat is nooit herhaald, en richtlijnen adviseren het niet. Het kan geen kwaad, maar reken er niet op (Doluoglu e.a., 2015).

Let op: wacht je met “natuurlijke” middelen in plaats van naar de dokter te gaan? Dan kun je alarmsignalen missen.

De steen opvangen: zeefje gebruiken

Je huisarts vraagt je vaak om het steentje op te vangen (NHG; Thuisarts). Waarom?

• Je weet zeker dat de steen eruit is (Thuisarts).
• De steen kan worden onderzocht in het lab. Dan weet je van welk soort zout hij is.
• Met die uitslag kunnen je arts en diëtist gericht advies geven om nieuwe stenen te voorkomen. Dat is belangrijk: ongeveer de helft van de mensen krijgt binnen 8 jaar opnieuw een pijnaanval door een niersteen (Thuisarts, 2026).

Zo doe je het:

1. Plas door een zeefje, koffiefilter of panty. Of plas in een potje en zeef de plas daarna (Nierstichting, 2025).
2. Kijk goed: een steentje kan zo klein zijn als een zandkorrel.
3. Gevonden? Laat hem drogen en bewaar hem in een schoon potje.
4. Neem hem mee naar je huisarts, samen met een potje plas (Thuisarts).

Een zeefje koop je bij de drogist of apotheek. Lees meer over een zeefje of urinefilter.

Uitplassen bij mannen en vrouwen

De adviezen zijn voor mannen en vrouwen hetzelfde. De richtlijnen maken bij het uitplassen geen onderscheid. Tamsulosine wordt ook bij vrouwen gebruikt, off-label en alleen op recept. Ben je zwanger en heb je koliekpijn? Bel dan direct je huisarts (zie het alarmblok).

Niergruis uitplassen

Niergruis zijn heel kleine steentjes. Die plas je vaak uit zonder dat je het merkt (Nierstichting, 2025). Na vergruizen (ESWL) plas je ook gruis uit. Dat kan dagen tot weken duren, wat pijnlijk zijn, en er kan bloed in je urine zitten (Nierstichting, 2025). Meer lezen: niergruis.

Is uitplassen pijnlijk? En pijn na het uitplassen

De meeste pijn voel je als de steen in de urineleider vastzit. Is het steentje in de blaas gekomen, dan stoppen de pijngolven meestal. Het uitplassen zelf doet meestal geen pijn. Vaak merk je het niet eens, omdat de plasbuis (in België: urinebuis) wijder is dan de urineleider (Thuisarts).

Nog steeds pijn na het uitplassen? Misschien zit er nog een tweede steentje, of is de urineleider nog geïrriteerd. Wij vonden daar geen betrouwbare cijfers over. Houdt de pijn aan, heb je pijn bij het plassen, of krijg je koorts? Bel dan je huisarts (Thuisarts).

Wanneer lukt het niet en is behandeling nodig?

Behandeling is nodig als een steen de urine blokkeert, ernstige pijn geeft, een infectie veroorzaakt of snel groeit (Nierstichting, 2025). De uroloog kiest dan bijvoorbeeld voor vergruizen (ESWL) of een kijkoperatie (URS). Lees alles over de behandeling van nierstenen.

Wanneer bel je de dokter?

Bron alarmsignalen: EAU, 2026 (§3.4.2 en tabel 3.3); NHG.

Tijdens een acute aanval? Lees ook niersteenaanval: wat moet je nu doen?

Veelgestelde vragen

Hoe kan ik een niersteen sneller uitplassen? Er is geen huismiddel dat bewezen helpt. Goede pijnstilling maakt het wachten draaglijk. Bij stenen van 5 tot 10 mm laag in de urineleider kan je arts tamsulosine voorstellen (EAU, 2026).

Moet ik heel veel water drinken om de steen eruit te spoelen? Tijdens een pijnaanval mag je gewoon eten en drinken. Drink zoals je gewend bent: ongeveer 1,5 tot 2 liter per dag. Extra veel drinken is niet nodig. Het laat de steen niet sneller komen (Thuisarts, 2026; NHG). Na de aanval is ruim drinken wel belangrijk om nieuwe stenen te voorkomen.

Helpt bier bij nierstenen? Nee. Er is geen onderzoek dat dat laat zien. Alcohol gaat slecht samen met pijnstillers. Water is de beste keuze.

Hoe weet ik of de steen eruit is? Vaak stoppen de pijngolven. Zeker weten doe je het als je de steen opvangt met een zeefje. Ongeveer 1 week na de pijnaanval ga je op controle bij je huisarts, ook als je geen klachten meer hebt. Neem een potje plas mee, en het steentje als je het hebt opgevangen (Thuisarts, 2026).

Waarom heb ik nog pijn na het uitplassen? Misschien zit er nog een steentje, of is de urineleider nog geïrriteerd. Houdt de pijn aan, of krijg je koorts of pijn bij het plassen? Bel dan je huisarts.

---

Bronnen

1. NHG. NHG-Standaard Urinesteenlijden (M63). https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/urinesteenlijden. Geraadpleegd op 17-10-2026.
2. Thuisarts.nl. Ik heb een pijnaanval door een niersteen. Laatst gewijzigd 28-07-2026. https://www.thuisarts.nl/niersteen/ik-heb-pijnaanval-door-niersteen. Geraadpleegd op 17-10-2026.
3. Nierstichting. Nierstenen. Update 25-04-2025. https://nierstichting.nl/alles-over-nieren/nierziekten/nierstenen. Geraadpleegd op 17-10-2026.
4. EAU. Guidelines on Urolithiasis. 2026. https://uroweb.org/guidelines/urolithiasis. Geraadpleegd op 17-10-2026.
5. Skolarikos A, et al. EAU Guidelines on the Diagnosis and Treatment of Urolithiasis. Eur Urol. 2025;88:64–75. https://doi.org/10.1016/j.eururo.2025.03.011. Geraadpleegd op 17-10-2026.
6. Coll DM, Varanelli MJ, Smith RC. Relationship of spontaneous passage of ureteral calculi to stone size and location as revealed by unenhanced helical CT. AJR. 2002;178:101–3. https://doi.org/10.2214/ajr.178.1.1780101. Geraadpleegd op 17-10-2026.
7. Miller OF, Kane CJ. Time to stone passage for observed ureteral calculi: a guide for patient education. J Urol. 1999;162:688–91. https://doi.org/10.1097/00005392-199909010-00014. Geraadpleegd op 17-10-2026.
8. Doluoglu OG, et al. Can sexual intercourse be an alternative therapy for distal ureteral stones? A prospective, randomized, controlled study. Urology. 2015;86(1):19–24. https://doi.org/10.1016/j.urology.2015.03.037. Geraadpleegd op 17-10-2026.
9. Farmacotherapeutisch Kompas. Tamsulosine. https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/t/tamsulosine. Geraadpleegd op 17-10-2026.
10. Cui Y, et al. Tamsulosin as a medical expulsive therapy for ureteral stones: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Urol. 2019;201:950–955. https://doi.org/10.1097/JU.0000000000000029. Geraadpleegd op 17-10-2026.
11. EAU. Guidelines on Urolithiasis. 2026. §3.4.2 (sepsis en/of anurie bij verstopte nier) en tabel 3.3. https://uroweb.org/guidelines/urolithiasis/chapter/guidelines. Geraadpleegd op 17-10-2026.